పండితరాజ 8

 🙏" శ్రీరస్తు శుభమస్తు "🙏

" వానరాణాం వివాహేషు,

  తత్ర గార్దభ గాయకాః,

  పరస్పరం ప్రశంసంతి,

  అహోరూప మహోధ్వనిః "

కోతుల వివాహానికి గాడిదలు గానం చేసాయిట. గాడిదలు కోతులని " మీరు ఎంత అందంగా ఉన్నారు " అని అంటే కోతులు " మీగాత్రం ఎంత అద్భుతంగా ఉంది " అని గాడిదలను మెచ్చుకున్నాయిట. 

డబ్బాకొట్టుకోవటం 3 రకాలుట. ఒకటి తనను తాను " స్వ ". రెండోది ఇతరులను " పర ". ఇక మూడోది ఒకళ్ళని ఒకరు " పరస్పర ". పై పద్యం మూడో రకం కనుక " పరస్పరం " వాడారు జగన్నాధ పండితరాయలు.

వీరి విద్వత్తుకు అసూయపడిన తోటి పండితుల " కవిత్వాల, పరస్పర పొగడ్తల " గురించి ఆయన అలా అని ఉంటారని పండితుల/విమర్శకుల అభిప్రాయం.

ఇలాంటి " అలంకార " శ్లోకాలు చాలా వ్రాసారు కదా అసలు ఆయన మనస్సులో ఏముందని తెలుసుకోవడానికి కూడా చాలా శ్లోకాలు ఉన్నాయి. ఆయన వ్రాసిన " శాంత విలాసము " లో ఓ శ్లోకం చూద్దాం:

" సపది విలయమేతు రాజ్యలక్ష్మీః,

  ఉపరి పతంత్వధ వా కృపాణ  

                         ధారాః, 

  అపహరతుతరాం శిరఃకృతాంతో, 

  మమ తు మతి ర్నమనాగపైతు 

                         ధర్మాత్ "

అంటే " రాజ్యలక్ష్మి విలీనమైనను ( లభించినను ), కత్తులమొనలు నా శిరస్సుపై పడినను, యముడు నా శిరస్సును అపహరించినను నా బుద్ధి ధర్మము నుండి ఏ మాత్రము ను చలించకుండుగాక " అని.

వారు అటువంటివారు కనుకనే " పండితరాజ* " బిరుదును పొందారు.

ఏతత్ సర్వం శ్రీపరదేవతార్పణమస్తు - సూర్య.

శుభం భూయాత్ 

*( ఇప్పటి పద్మభూషణ్, పద్మవిభూషణ్ ఇవ్వడానికి కొన్ని అర్హతలు ఉన్నట్లుగానే ఆ కాలంలో " పండితరాజ " బిరుదు ఇవ్వడానికి ఉండవలసిన అర్హతలేమిటో ఇంకోసారి తెలుసుకుందాం )